Starosta jako podmiot
Starosta powiatowy (reprezentujący urząd starostwa powiatowego) jest organem administracji publicznej z kluczową rolą w zakresie nadzoru nad lasami niebędącymi własnością Skarbu Państwa, czyli m.in. lasami prywatnymi.
Sprawy dotyczące lasów prywatnych prowadzone przez starostę powiatowego:
1) Uzyskanie decyzji o zatwierdzeniu uproszczonego planu urządzenia lasu (UPUL) lub decyzji określającej zadania z zakresu gospodarki leśnej.
Starosta zatwierdza UPUL lub – w jego braku – wydaje decyzję zawierającą zalecenia dotyczące prowadzenia gospodarki leśnej. Decyzja Starosty określa zadania z zakresu gospodarki leśnej i dotyczy właścicieli lasów, dla których nie został sporządzony UPUL.
2) Zgłoszenie pozyskania drewna / wnioski o zgodę na wycinkę drzew.
W przypadku lasów prywatnych właściciel musi prowadzić pozyskanie drewna zgodnie z UPUL, a w przypadku braku planu – potrzebna jest zgoda starosty na wycięcie drzew (zgodnie z art. 23 ust. 4 ustawy o lasach).
3) Uzyskanie zgody na zalesienie gruntu.
Starosta zatwierdza projekty zalesienia gruntów rolnych, a w przypadku ubiegania się o dotacje z PROW właściciel musi mieć zatwierdzony projekt zalesienia.
4) Zgłoszenie szkód w lesie.
Zgłoszenie szkód w lesie może być podstawą do zmiany zadań gospodarczych lub ubiegania się o pomoc/dotacje. Do szkód, które można zgłaszać Staroście należym.in. uszkodzenia spowodowane przez wiatr, zwierzynę, grad lub inne klęski żywiołowe.
5) Uzyskanie zaświadczenia o prowadzeniu gospodarki leśnej zgodnie z UPUL.
Zaświadczenia o prowadzeniu gospodarki leśnej zgodnie z UPUL potrzebne jest m.in. do ubiegania się o dofinansowania, sprzedaż drewna, certyfikację PEFC/FSC.
6) Zgłoszenie zamiaru zmiany sposobu użytkowania lasu.
Starosta, zgodnie z przepisami ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Ustawa, 1995), opiniuje lub wydaje decyzje administracyjne. Dotyczy to również sytuacji, gdy właściciel chce zmienić przeznaczenie lasu (np. na działkę budowlaną).
7) Uzyskanie decyzji o obowiązku odnowienia lasu (jeśli grunty utraciły charakter leśny).
Obowiązek przywrócenia pokrywy leśnej (odnowienia lasu) może być nałożony przez starostę.
8) Zgłoszenie potrzeby ochrony lasu przed szkodnikami lub chorobami.
Starosta może wydać zalecenia w zakresie ochrony lasu, np. oprysków, zabiegów ochronnych, również na koszt właściciela
9) Wnioski o dofinansowanie lub udział w programach ochrony przyrody.
Część programów wspierających leśnictwo przechodzi przez starostwo lub wymaga jego zaświadczeń.
10) Składanie skarg lub odwołań związanych z działalnością nadzoru nad gospodarką leśną
Starosta sprawuje nadzór nad gospodarką leśną, ale także przyjmuje wnioski, odwołania czy zażalenia właścicieli.
Działy i osoby w starostwie właściwe dla spraw właścicieli lasów:
- Wydział Ochrony Środowiska i Leśnictwa – główna komórka obsługująca sprawy leśne.
- Leśniczy nadzoru (zatrudniony przez starostę) – prowadzi kontrolę i doradztwo dla właścicieli lasów prywatnych.
- Geodezja i gospodarka nieruchomościami – w sprawach zmian granic, użytkowania działki leśnej.
Dla właściciela lasu prywatnego to starostwo jest głównym organem kontaktowym w sprawach formalnych i prawnych związanych z lasem. To właściwy starosta podejmuje decyzje administracyjne i nadzorcze dotyczące lasów prywatnych. Zakres nadzoru, w przypadku powierzenia go właściwemu nadleśniczemu, zależy od zapisów zawartych w porozumieniu pomiędzy instytucjami.